Genetiği Değiştirilmiş Çin Bebekleri: Lulu ve Nana

Bilim insanlarının merakı, çeşitli ilginç deneylere yol açarak insanlık tarihini şekillendirmiştir.

Yapılan deneylerin birçoğu başarılı olsa da, bazıları etik ve bilimsel tartışmalara neden olmuştur.

Genellikle kamuoyunda en çok bilinen deneyler ilginç ve korkutucu olarak tanımlanmıştır.

Stanford Hapishane Deneyi gibi psikolojideki deneyler, insan doğasının karanlık yönlerini gün yüzüne çıkarmıştır.

Tuskegee Sifiliz Deneyi ise tıp alanında etik ihlallerin acı bir örneği olarak hafızalara kazınmıştır.

Şimdi ise bu deney, genetik müdahale ile doğan ilk bebekleri konu almaktadır.

Çin’de gerçekleştirilen bu deney, “Lulu ve Nana” adındaki ikizlerin hayatlarını değiştirmiştir.

CRISPR teknolojisiyle yapılan bu deneyin detayları, Lulu ve Nana’nın kimliği, deneyin sonuçları ve etik boyutlarıyla ilgili detayları sizler için araştırdık.

İşte, tarihin tozlu raflarında yer alan ancak acı gerçekleri barındıran o deney…

CRISPR-CAS9 Nedir?

2018 yılı Kasım ayı, genetik olarak düzenlenmiş insan bebeklerinin doğumuna tanıklık etti. Çinli bilim insanı He Jiankui, bu olayı duyurarak tarihe geçti ve sistemin adı “CRISPR” olarak belirlendi.

CRISPR-CAS9, DNA üzerinde ameliyat yapabilecek bir teknolojidir. Zararlı mutasyonları kalıcı olarak düzeltebilir ve hastalığa neden olan genleri keserek hastalıkları tedavi edebilir.

2020 yılında Nobel Kimya Ödülü, “CRISPR-Cas9” sisteminin geliştirilmesine katkılarından dolayı Fransız mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier ile ABD’li biyokimyacı Jennifer A. Doudna’ya verildi.

Deneyin Sahibi: He Jiankui

1984 yılında Çin’in Hunan eyaletinde doğan He Jiankui, çeşitli üniversitelerde öğrenim gördü ve özellikle CRISPR-Cas9 teknolojisi üzerine çalışmalar yaptı.

2018 yılında gerçekleştirdiği deneyle dünya genelinde büyük tartışmalara neden olan He Jiankui, genetik olarak değiştirilmiş bebeklerin doğumunu gerçekleştirdi. Ancak bu deney, ağır eleştirilere ve etik dışı bulgulara sebep oldu.

Çin hükümeti, He Jiankui’yi yasaları ihlal etmek ve tıbbi etik standartlarına uymamakla suçladı. 2019 yılında mahkemeye çıkarılan He Jiankui, hapis cezası ve diğer yaptırımlarla karşı karşıya kaldı.

Tasarım Bebekler Deneyi

He Jiankui, HIV pozitif babalardan embriyolar alarak CRISPR teknolojisini kullanarak CCR5 genini değiştirdi. Böylece, doğacak bebeklerin HIV virüsüne karşı dirençli olmaları hedeflendi. Genetik olarak değiştirilmiş embriyolar rahme yerleştirildi ve Ekim 2018’de Lulu ve Nana adında iki kız bebek dünyaya geldi.

He Jiankui, deneyini gizlice gerçekleştirdi ve sonuçları paylaşmadı. Bu durum uluslararası düzeyde büyük tartışmalara yol açtı.

Lulu ve Nana Şimdi Ne Durumda?

Deney sonrası Lulu ve Nana’nın sağlık durumu hakkında resmi bir açıklama yapılmadı. He Jiankui, bu çocukların sağlıklı olduğunu ve normal bir yaşam sürdüklerini iddia etmektedir.